WLs40

W dniu dzisiejszym, w dobie TIR-ów i samochodów, mało kto zdaje sobie sprawę jak wielką rolę w transporcie odgrywały kiedyś koleje. Także te wąskotorowe. W epoce przedsamochodowej kolejka wąskotorowa była najszybszym, najtańszym i najwygodniejszym środkiem transportu na małe odległości.

Istniejące po wojnie wielkie zapotrzebowanie na pojazdy trakcyjne dla tartaków, cegielni, kopalni, hut, cukrowni i innych podobnych zakładów miała pokryć lokomotywka WLs40 skonstruowana na początku lat pięćdziesiątych w chrzanowskim FABLOK-u. WLs40 przeznaczona była na najpowszechniej spotykany w przemyśle tor o rozstawie 600 milimetrów. Kilka lat później skonstruowano jej drugą wersję, oznaczoną 2WLs40 i przeznaczoną na tor o prześwicie 750 lub 785 mm.

Obie konstrukcje różnią się nieco wyglądem zewnętrznym

WLs40-931 (ZNTK Poznań 1959) na Kolei Leśnej Pionki

WLs40-931 na Kolei Leśnej Pionki

Rogowska 2WLs40-940

Rogowska 2WLs40-940

Masowej produkcji obu typów podjęły się Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego w Poznaniu.

Ponieważ istniała wówczas w kraju wielka ilość kolejek o najróżniejszych rozstawach, lokomotywy te budowano również na nieco inne niż wspomniane szerokości toru.

Na przełomie lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych, zamiast stosowanego dotąd silnika S64L, w lokomotywach zaczęto montować jego następcę, nieco mocniejszy i oszczędniejszy S324HL. W efekcie zmieniono oznaczenie WLs40 na WLs50 i 2WLs40 na 2WLs50. Liczby „40” i „50” oznaczają moc silnika liczoną w koniach mechanicznych. Ponieważ nowy silnik jest nieco wyższy, zmieszczenie go w lokomotywie wraz ze znajdującymi się nad nim filtrami powietrza wymagało dobudowania blaszanej, prostokątnej skrzynki na szczycie przedziału maszynowego. Skrzyneczka ta pozwala łatwo odróżnić lokomotywy z silnikiem S324HL od tych z silnikiem S64L

O skali zapotrzebowania na lokomotywki WLs40/50 świadczyć może masowość ich produkcji – łącznie do 1975 roku zbudowano ich ponad dwa tysiące egzemplarzy. Lokomotyw 2WLs40/50 powstało znacznie mniej, bo około dwustu. Ze względu na małą moc Polskie Koleje Państwowe nie były zainteresowane pojazdami tych typów, zakupiły jedynie 3 egzemplarze na tor 600 mm (typ Wls40/50) do obsługi pracy manewrowej na kolejach bydgoskiej i żnińskiej, gdzie zostały oznaczone serią Ld1.

Większość lokomotyw WLs40/50 została już wycofana z użycia i pocięta na złom, w dniu dzisiejszym pojedyncze egzemplarze można jeszcze spotkać nielicznych zakładach przemysłowych (głównie cegielniach). Ponadto są wykorzystywane na kolejach turystycznych o szerokości toru 600 mm (kolej wyrzyska, wigierska, myślęcińska, na Helu i w Czarnej Białostockiej). Czynną lokomotywę typu 2Wls40/50, oprócz Rogowa, można spotkać w Muzeum Kolejnictwa w Sochaczewie oraz na Śląsku – w Bytomiu i Rudach Raciborskich.

Opis techniczny

Atutem tych lokomotyw była prostota konstrukcji i łatwa obsługa. Niestety nie brakowało także wad. Najważniejszą było złe oddziaływanie na tor spowodowane napędem wiązarowym i sporym, jak na koleje przemysłowe, naciskiem osiowym. Z tego powodu na prowizorycznych torowiskach układanych w wyrobiskach cegielni czy kopalń torfu lepiej sprawowały się znacznie lżejsze i posiadające napęd łańcuchowy lokomotywki typu GLs30 czy Ls600.

Napęd

Mycie silnika lokomotywy WLs40-940

Mycie silnika lokomotywy WLs40-940

Lokomotywa napędzana jest czterocylindrowym, wysokoprężnym silnikiem S64L lub S324HL. Do korpusu silnika przymocowane jest sprzęgło rozłączne sterowane dźwignią z budki maszynisty.

Czterobiegowa mechaniczna skrzynia biegów mieści się na spodzie budki. Przełączanie biegów odbywa się w identyczny sposób jak w samochodzie. Z przekładni wyprowadzony jest ślepy wał napędzający wiązary i za ich pośrednictwem koła.

Wnętrze budki lokomotywy 2WLs40-940

Wnętrze budki lokomotywy 2WLs40-940

Podwozie lokomotywy

Podwozie lokomotywy

Budka

W podłodze budki zamocowane są dźwignie: sprzęgła, nawrotnika i zmiany biegów. W lokomotywie 2WLs40/50 jest tam jeszcze dodatkowo dźwignia hamulca. W WLs40/50 hamulec ręczny jest uruchamiany korbą. Kolejną różnicą jest zbiornik paliwa – w WLs40/50 znajduje się on z tyłu przedziału maszynowego, zaś w 2WLs40/50 przeniesiony został do budki. Podobnie jest z akumulatorami.

W efekcie budka 2WLs40/50, choć gabarytowo większa, ma wnętrze równie ciasne jak w WLs40/50. Poważnym mankamentem jest brak zabudowanych drzwi skutkujący zimnem wewnątrz budki. Niektóre zakłady sposobem gospodarczym montowały w tych drzwiach okna podnosząc w ten sposób nieco komfort pracy obsługi.

Uciążliwy jest także nieustannie panujący na stanowisku maszynisty hałas.

Inne instalacje

Lokomotywa posiada ręczną piasecznicę. Zbiornik piasku mieści się na dachu przedziału maszynowego, tuż przed przednią ścianą budki maszynisty.

Instalacja elektryczna zbudowana jest na napięcie 24V, plus na masie. Zainstalowano dwa reflektory – po jednym z przodu i z tyłu oraz oświetlenie budki i pulpitu maszynisty. Oprócz tego przewidziano gniazdo do wpinania lampy przenośnej.

Jako sygnał ostrzegawczy służy gwizdawka zamocowana na kominie. Uruchamia się ją za pomocą dźwigni sterującej zaworem w instalacji wydechowej. Przełączenie zaworu powoduje zamknięcie komina i kieruje strumień spalin do gwizdawki. Charakterystyczną cechą tego rozwiązania jest zależność tonu gwizdawki od prędkości obrotowej silnika.

Ponadto lokomotywa posiada dzwon ostrzegawczy uruchamiany pedałem zamocowanym w podłodze budki.

kreska

2WLs40-940

2WLs40-940 w malowaniu w jakim trafiła do nas z Dobrego

2WLs40-940 w malowaniu w jakim trafiła do nas z Dobrego.

W kwietniu 2007 lokomotywa została odmalowana.

W kwietniu 2007 lokomotywa została odmalowana.

Stacjonująca w Rogowie lokomotywa (ZNTK Poznań 940/1959) została zakupiona z cukrowni Dobre.

Wbrew swojemu oznaczeniu posiada ona silnik S324HL. Został on zamontowany w miejsce oryginalnego S64L w trakcie którejś z napraw lokomotywy. Po starym silniku pozostały ślady w postaci otworów po śrubach w ostoi.

Lokomotywka jest intensywnie eksploatowana w pracy manewrowej na stacji. Zwykle pracuje przy zestawianiu składów pociągów pasażerskich na stacji w Rogowie, a także sporadycznie prowadzi pociągi techniczne na szlaku Rogów – Głuchów.

Obecnie trwają prace remontowe silnika oraz renowacyjne mające na celu poprawę wyglądu lokomotywy.

do góry