Wagony towarowe PKP

Na kolejce zgromadzono pokaźną liczbę rozmaitych wagonów towarowych pracujących niegdyś na kolejach wąskotorowych PKP na terenie całej Polski. W skłąd kolekcji wchodzą m.in. lekkie dwuosiowe węglarki, ciężkie wagony kryte oraz transportery, czyli specjalne wózki do przewozu całych wagonów normalnotorowych po wąskim torze. Zgodnie z instrukcją znakowania taboru wąskotorowego pierwsze litery oznaczeń wagonów mówią o ich przeznaczeniu i tak:

T – to wagony transportery,
K – kryte,
W- węglarki,
P – platformy,
R – cysterny.

Poniżej przedstawiamy krótkie charakterystyki poszczególnych wagonów.

kreska

Wagony transportery

Tddyyhp

transporter

Główną wadą przewozu towarów kolejami wąskotorowymi była konieczność ich pracochłonnego i kosztownego przeładunku na stacjach stycznych z kolejami normalnotorowymi.

Problem ten częściowo rozwiązały wprowadzone na Kolejach Dojazdowych pod koniec lat sześćdziesiątych wagony-transportery. Są to specjalne, niskie platformy przeznaczone do przewożenia całych wagonów normalnotorowych. Wagony te wtacza się na transportery na specjalnej rampie, a następnie zabezpiecza przed stoczeniem za pomocą specjalnych klinów. Załadunek wagonu zajmuje kilkanaście minut.

Rampa transporterowa

Rampa transporterowa

Kliny służące do blokowania kół przewożonych wagonów.

Kliny służące do blokowania kół przewożonych wagonów.

Transportery posiadają hamulec powietrzny. Ze względu na ich małą wysokość  niemożliwe było zastosowanie typowych sprzęgów wąskotorowych i wagony te łączy się za pomocą specjalnych zwór.

rawa-230891
Pociąg transporterowy na zabytkowmym nitowanym moście nad rzeką Rawką w Rawie Maz.

do góry

kreska

Wagony kryte

Kddx (znormalizowane wagony kryte typu 3Kw)

Wagon kryty czteroosiowy typu 3Kw, serii Kddx

Wagon kryty czteroosiowy typu 3Kw, serii Kddx

Wagony tego typu (oraz podobnego 4Kw, różniącego się nieco większą długością i wyposażeniem w hamulec ręczny)produkowano w znacznych ilościach tuż po wojnie. Ich konstrukcja ma wiele elementów wspólnych (m. in. wózki) z produkowanymi wówczas znormalizowanymi węglarkami.

W późniejszym okresie wiele wagonów tego typu zostało przebudowanych na letnie wagony pasażerskie.

K (wagony kryte z Kolei Opalenickiej)

kryty3

Wagon K 20121 po odmalowaniu na stacji Rogów Towarowy Wąsk.

do góry

kreska

Węglarki

Wagony tego typu – jak sama nazwa wskazuje – wykorzystywane były przede wszystkim do przewozu węgla, jednak nie tylko. Można było nimi transportować rozmaite materiały sypkie nie podatne na wpływy atmosferyczne takie jak kamień, piasek czy buraki cukrowe luzem.

Wddx, Wddxh (węglarki znormalizowane)

wddx_d

Węglarki Wddxh i Wddx na stacji w Rogowie; wiosna 2003.

Węglarki te, mające ładowność 15 ton, produkowane były w latach 50-tych w świdnickiej Fabryce Wagonów ioraz w chorzowskim Konstalu na podstawie nieznacznie zmienionej dokumentacji wagonów budowanych przed wojną w Zakładach Ostrowieckich. Aż do momentu wprowadzenia transporterów stanowiły trzon taboru towarowego na wszystkich kolejach wąskotorowych w Polsce. Wykonywane były w wersji bez (Wddx) oraz z hamulcem (Wddxh).

Wh23383 (węglarka gdańska)

wh23383

Fotografia wagonu przed remontem, z czasów eksploatacji na kolei cukrowni Kruszwica

Fotografia wagonu przed remontem, z czasów eksploatacji na kolei cukrowni Kruszwica

Wagon węglarka 2-osiowa z hamulcem ręcznym pochodzi z kolei gdańskiej, której sieć niegdyś oplatała niemal całe Żuławy. Do dziś pozostał po niej fragment między Nowym Dworem Gdańskim, Sztutowem i Mikoszewem. Przed wojną kolej ta nosiła nazwę Die Westpreussische Kleinbahnen Aktiengesellschaft (Zachodniopruskie Koleje Wąskotorowe SA). Wagon ten został wyprodukowany w gdańskiej wytwórni Walter Hoene Gmbh pomiędzy 1925 a 1927 r. Po wojnie, gdy koleje gdańskie zostały włączone do PKP, wagon otrzymał oznaczenie Wh 23383, które zostało obecnie odtworzone. W połowie lat 70. wagon ten został sprzedany z kolei gdańskich do cukrowni „Kruszwica”, gdzie otrzymał numer zakładowy 1045.

Wagon przeszedł naprawę główną w 2007 roku.

Wx25143 (węglarka zawierciańska)

wx25143

Wagon przed remontem, w trakcie przygotowywania do transportu z Kruszwicy do Rogowa

Wagon przed remontem, w trakcie przygotowywania do transportu z Kruszwicy do Rogowa

Wagon węglarka 4-osiowa została wyprodukowana w pierwszej połowie lat 20. Jej producent nie jest jednak znany, maźnice zostały wykonane przez zakłady Krawczyk & Ska w Zawierciu a do budowy ramy wagonu użyto profili stalowych z Huty Królewskiej. Charakterystyczna konstrukcja ramy i szkieletu oraz pochodzenie wymienionych podzespołów wskazują na polską wytwórnię zakładów Orenstein und Koppel. Zapewne węglarka ta została wyprodukowana w latach międzywojennych dla PKP, na co wskazywałby odkryty w czasie prac konserwatorskich stary numer 2230.

Po wojnie wagon otrzymał nowe oznaczenie Wx 25143, które zostało obecnie odtworzone. W tym czasie pracował on na różnych kolejach wąskotorowych PKP. W pierwszej połowie lat 70. został on wyłączony z ruchu na kolei kujawskiej i sprzedany cukrowni „Kruszwica”. Na tamtejszej kolei otrzymał numer zakładowy 975.

W 2007 roku wagon został wyremontowany.

do góry

kreska

Platformy

Wykorzystywane głównie do przewozu wielkogabarytowych ładunków, które ze względu na swoją masę lub rozmiary trudno byłoby załadować do wagonu krytego lub węglarki.

Pddxh (platformy typu typ 801Z)

pddxh

Jest to powojenna konstrukcja, mająca wiele wspólnego ze znormalizowanymi węglarkami i znormalizowanymi wagonami krytymi.

Ph 27034 (platforma z Kolei Opalenickiej)

paulus

Ten dwuosiowy wagon został wybudowany w 1914 r. w wytwórni Paulus. Platforma jest wyposażona w pomost z hamulcem ręcznym. Obecnie eksponat oczekuje naprawy głównej.

do góry

kreska

Cysterny

Wagony – cysterny służyły do przewozu rozmaitych cieczy takich jak paliwa, oleje, czy melasa.

R 71001

Wagon niedługo po odmalowaniu; 2003 rok.

Wagon wkrótce po odmalowaniu; 2003 rok.

pokrywa zbiornika wagonu

Pokrywa zbiornika wagonu z widoczną nazwą producenta.

Jedyna nasza cysterna (nie licząc specjalnego wagonu-polewaczki do tępienia chwastów) została wykonany dla cukrowni „Dobre”. Wagon ten wyprodukowano około 1905 roku w firmie A.Koppel a jego nitowany zbiornik wykonała firma Bormann, Szwede i S-ka mająca warsztaty na warszawskiej Woli. Wagon służył do wywozu melasy z cukrowni do stacji stycznej z koleją normalną w Nieszawie. Po II wojnie został włączony do parku wagonowego PKP a od lat 80. był używany do przechowywania wody pitnej na stacji w Nieszawie. Wagon ten jest jednym z naszych najstarszych eksponatów. W 2003 w czasie prac renowacyjnych zostały w nim przywrócone sprzęgi i naprawiona drabinka, ponadto wagon został gruntownie oczyszczony i odmalowany.

Wagon niedługo po przybyciu do Rogowa

Wagon po przybyciu do Rogowa w 2003 roku.

do góry