PKS M1

Podwozie wagonu niedługo po przywiezieniu go do Rogowa, 2004 r.

Podwozie wagonu niedługo po przywiezieniu go do Rogowa, 2004 r.

Wagon motorowy P.K.S. M1 został zbudowany w 1937 roku w warsztatach inż. Romualda Wetcla przy ul. Belwederskiej 36, na zamówienie Powiatowej Kolei Sochaczewskiej. Był on zaprojektowany jako lekki, dwuosiowy, jednokierunkowy wagon silnikowy, na tor 750 mm, mogący uciągnąć do dwóch wagonów osobowych. Wagon nie posiadał przedziału pasażerskiego a jedynie jedną kabinę sterowniczą i obszerny przedział bagażowy.

Wagon motorowy PKS-M1 w pierwszych latach służby.

Wagon motorowy P.K.S. M1 w pierwszych latach służby.

Na Powiatowej Kolei Sochaczewskiej wagon oznaczono symbolem M1, pełnił on tu służbę prowadząc pociągi na trasie Sochaczew-Wyszogród. W czasach okupacji niemieckiej wagon wykorzystywano jako drezynę.

Wraz z nacjonalizacją Powiatowej Kolei Sochaczewskiej w 1949 r. wagon oznaczono już jako drezynę symbolem Ds 125 i przekazano do DOKP Kraków, gdzie był używany na Bieszczadzkiej Kolei Leśnej przez Wojska Ochrony Pogranicza. Tam otrzymał nowy silnik benzynowy S-42 pochodzący od samochodu Star 20. Pod koniec lat 50. wagon uległ poważnemu wypadkowi i został przebudowany na wciągarkę napędzaną silnikiem spalinowym, służącą do załadunku dłużycy na wózki kłonicowe. Pojazd ten oznaczono jako O.T.L. Sanok 939.

W połowie lat dziewięćdziesiątych wciągarka była odstawiona na terenie warsztatów kolejkowych w Rzepedzi. Po likwidacji przewozów na tym odcinku kolejki wciągarkę sprowadzono do Cisnej i odstawiono na bocznym torze.

Odstawiona wyciągarka sfotografowana w Cisnej. Około 2000 roku.

Odstawiona wyciągarka sfotografowana w Cisnej. Około 2000 roku.

W 2004 roku podwozie wagonu sprowadzono do Rogowa celem rekonstrukcji.

Opis techniczny

Pokrywa łożyska osiowego wagonu. Widoczny skrót "PKS" (Powiatowa Kolej Sochaczewska) i godło wytwórni.

Pokrywa łożyska osiowego wagonu. Widoczny skrót "PKS" (Powiatowa Kolej Sochaczewska) i godło wytwórni.

Jest to dwuosiowy pojazd posiadający szprychowe zestawy kołowe. Nitowana ostoja zawieszona na czterech resorach piórowych posiadała lekkie nadwozie o drewnianej konstrukcji obitej blachą. Charakterystyczne dla konstrukcji inż. Wetcla z tego okresu jest zastosowanie łożysk tocznych SKF, zamontowanych we własnej produkcji maźnicach zamkniętych deklami z odlanymi literami PKS oraz znakiem RW.

Napęd

Do napędu wagonu zastosowano silnik samochodowy Ford V8 Flathead. Najprawdopodobniej był to silnik oznaczany jako 221, o pojemności 3,6 l i mocy 85 KM (63,4 kW).

Układ przeniesienia napędu składał się z suchego sprzęgła tarczowego, czterobiegowej skrzyni biegów, krótkiego wału kardana, skrzyni redukcyjno-rozdzielczej, dwóch wałów napędowych oraz dwóch stożkowych przekładni osiowych.

Stożkowe przekładnie osiowe zostały osadzone na osiach zestawów kołowych nie w osi pojazdu, lecz były przesunięte o 107 mm w kierunku prawej strony wagonu.

Układ hamulcowy

Wagon wyposażony był w hamulec powietrzny oraz dodatkowy hamulec ręczny. Oba układy były wzajemnie powiązane i poprzez układ dzwigni oraz wieszaków przekazywały siłę na żeliwne klocki hamulcowe oddziałujące bezpośrednio na powierzchnię toczną kół. Układ hamulcowy oddziaływał na koła przednie od przodu, zaś na tylne od tyłu wagonu.

Powietrza niezbędnego do hamowania pojazdu dostarczała sprężarka napędzana przez wał wyprowadzony ze skrzyni redukcyjno-rozdzielczej. Główny zbiornik powietrza umieszczono pod ostoją za tylną osią wagonu, tam też umiejscowiony został cylinder hamulcowy.

Przypuszczalnie wagon był wyposażony w hamulec zespolony.

Nadwozie

Nadwozie zbudowane było z drewnianego szkieletu do którego przy pomocy metalowych listew przykręcono wkrętami blachy stalowe. Na przedzie znajdowała się atrapa chłodnicy, dwa wystające reflektory samochodowe, dwie klapy zbiorników piasecznic, klapka wlewu paliwa oraz elektryczny sygnał dźwiękowy typu samochodowego. Wagon wyposażono również w gwizdawkę powietrzną, którą umieszczono nad ścianą czołową wagonu. Rurę powietrzną gwizdawki poprowadzono miedzy przednimi oknami.

Wagon nie był przeznaczony do przewozu pasażerów, wyposażono go jedynie w kabinę sterowniczą i przedział bagażowy.

Rekonstrukcja wagonu

Zamierzeniem Fundacji jest rekonstrukcja wagonu do stanu czynnego pojazdu trakcyjnego.

Zakres prac przewiduje:

  • pozyskanie silnika Ford V8 Flathead wraz ze skrzynią biegów,
  • zrekonstruowanie przekładni osiowych z wykorzystaniem elementów przekładni głównych od samochodu STAR 742,
  • zrekonstruowanie przekładni redukcyjno-rozdzielczej,
  • rekonstrukcja układu pneumatycznego oraz elektrycznego,
  • rekonstrukcja nadwozia,
  • naprawa główna ostoi oraz układu biegowego.

Ogromny zakres prac wymaga znacznych funduszy, dlatego poszukujemy sponsorów mogących przyczynić się do odbudowy tego wagonu.